чыгару


чыгару
перех.
1) вынима́ть/вы́нуть, выта́скивать/вы́тащить, вытя́гивать/вы́тянуть; извлека́ть/извле́чь, выкла́дывать откуда-л.

кесәдән акча янчыгы чыгару — вы́нуть из карма́на кошелёк

лотерея билеты тартып чыгару — вы́тянуть лотере́йный биле́т

бармагына кергән шырпыны чыгару — извле́чь (вы́тащить) из па́льца зано́зу

2) выноси́ть, выводи́ть/вы́вести, удаля́ть/удали́ть (из комнаты) || вы́вод, вы́воз, удале́ние

гөлләрне балконга чыгару — вы́нести цветы́ на балко́н

баланы урамга чыгару — выводи́ть ребёнка на у́лицу

мәетне чыгару — выноси́ть те́ло поко́йника

3) выпуска́ть/вы́пустить, отпуска́ть/отпусти́ть, пропуска́ть/пропусти́ть || выпуска́ние, отпуска́ние, пропуска́ние

пропусксыз чыгару — выпуска́ть без про́пуска

казларны сарайдан чыгару — вы́пустить гусе́й из сара́я

4) переправля́ть/перепра́вить; вывози́ть/вы́везти; перевози́ть/перевезти́, переноси́ть/перенести́ || перепра́ва; перево́з, перено́с

отрядны фронт сызыгы аша чыгару — перепра́вить отря́д че́рез ли́нию фро́нта

балаларны дачага чыгару — вы́везти дете́й на да́чу

5) вы́сунуть (язык, руку, голову)

башны чыгару — вы́сунуть го́лову, вы́сунуться

телен чыгару — вы́сунуть язы́к

6) вышиба́ть, прошиба́ть/прошиби́ть

чөйне чөй кагып чыгару — вышиба́ть клин кли́ном

7) перепра́вить через что-л. (горы, болота, границу)

елганың икенче ягына йөк чыгару — перепра́вить груз на друго́й бе́рег

8) снима́ть/снять, увольня́ть/уво́лить (о работе); исключа́ть/исключи́ть (из списка) || сня́тие, увольне́ние, исключе́ние

партиядән чыгару — исключи́ть из па́ртии

9) выселя́ть/вы́селить (из квартиры, города, территории)
10) вывози́ть/вы́везти (мусор, удобрение, навоз), экспорти́ровать (товар) || э́кспорт, вы́воз

базарга яшелчә чыгару — вы́везти о́вощи на ры́нок

11) производи́ть/произвести́, вы́звать, породи́ть (шум)
12) испуска́ть/испусти́ть, издава́ть/изда́ть, распространя́ть/распространи́ть (запах) || выделе́ние, распростране́ние

чәчәкләр хуш ис чыгаралар — цветы́ издаю́т прия́тный за́пах

13) пуска́ть/пусти́ть, пролива́ть/проли́ть

күз яше чыгару — пролива́ть слезу́

14) уделя́ть/удели́ть, выделя́ть/вы́делить часть чего-л.

мөлкәттән өлеш чыгару — вы́делить часть иму́щества

15) добыва́ть/добы́ть, выдава́ть/вы́дать на-гора́ (руду, нефть и т. п.)

күмер чыгару — добыва́ть у́голь

16) натвори́ть, набедоку́рить

берәр бәла чыгаруы бар — мо́жет натвори́ть беду́

17) выду́мывать, сочиня́ть, изобрета́ть, твори́ть (мелодию, рассказ, художественное произведение, предмет, образ, небылицу и т. п.)
18) издава́ть/изда́ть, выпуска́ть/вы́пустить || изда́ние, вы́пуск

китап чыгару — изда́ть кни́гу

заём һәм маркалар чыгару — вы́пустить заём и ма́рки

19) класть (печь, трубу) || кла́дка
20) выси́живать/вы́сидеть, выводи́ть/вы́вести птенцо́в || выси́живание

чеби чыгару — наси́живать, выси́живать цыпля́т

кыр үрдәкләре бала чыгарган — ди́кие у́тки вы́вели утя́т

21) зава́ривать

йомшак су чәйне яхшы чыгара — мя́гкая вода́ хорошо́ зава́ривает чай

22) перен. освободи́ться от кого-чего-л., вы́кинуть, вы́бросить (из головы, из сердца, из памяти)

аны күңел түреннән чыгара алмый — не мо́жет вы́бросить её из се́рдца

бу уйны башыңнан чыгару — вы́кинь э́ту мысль из головы́

23) прям.; перен. выводи́ть/вы́вести (из терпения, из спокойствия), вы́тащить (из погреба, ямы, болота и т. п.)

караңгылыктан чыгару — вы́вести из темноты́, вы́зволить (из темноты, неволи, беды)

24) выноси́ть/вы́нести (постановление, решение, приговор); де́лать, сде́лать (вывод)
25) мат. реша́ть/реши́ть (задачу); см. тж. чишү
26) издава́ть/изда́ть, дава́ть/дать (указ, приказ, распоряжение)
27) производи́ть/произвести́, выпуска́ть/вы́пустить (продукцию)

көнкүреш әйберләре чыгару — производи́ть бытовы́е изде́лия

28) в функ. вспом. гл. переводится приставками раз-, вы- и обозначает :
а) де́йствие, напра́вленное нару́жу

кысып чыгару — вы́давить

сыгып чыгару — вы́жать

б) зако́нченность, завершённость, исче́рпанность де́йствия

исәпләп (хисаплап) чыгару — рассчита́ть, вы́числить

29) в функ. вспом. гл. слу́жит для образова́ния сло́жных отымённых глаго́лов

бракка чыгару — забракова́ть

яраксызга чыгару — бракова́ть

ялганга чыгару — отмести́, отве́ргнуть, как ложь, приня́ть за ложь

- чыгарып кую
- чыгарып салу
- чыгарып ташлау
••

чыгару да сал (куй) — вынь да поло́жь; выкла́дывай всю подного́тную

чыгарып алу — этногр. умыка́ть


Татарско-русский словарь, 56000 слов, 7400 фразеологических выражений. - Институт языка, литературы и искусства им. Г. Ибрагимова. 2007.

Смотреть что такое "чыгару" в других словарях:

  • чыгару — 1. Нәрсәне дә булса берәр әйбернең эченнән тышка алу, тышка алып кую. Сыеклыкка батырылган берәр нәрсәне кире алу. Берәр җирдән казып яки тартып алу 2. Каян да булса берәр нәрсәне күтәреп алып чыгу, күчерү 3. Кемне дә булса берәр нәрсәнең эченнән …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • йолку — 1. Тамырланып үсеп утырган берәр нәрсәне тартып чыгару яки тамыры белән өзеп алу. Урыныннан тартып, каерып чыгару, кубару 2. Кискен хәрәкәт белән тарту, тартып алу. Беркетелгән яки тегелгән нәрсәне тартып өзү, өзеп чыгару. күч. Коткару, йолу бу… …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • сугу — 1. Кул белән яки берәр әйбер белән кискен бәрү. диал. Кыйнау 2. Берәр нәрсәгә бәреп, яңгырау тавышы чыгару, кагу чаң сугу 3. Ашлыкның: башактагы, кузактагы бөртекләрен кагып кою 4. Махсус калыпка салып ясау, эшләп чыгару кирпеч с. , акча с. . күч …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • төтенләү — (ТӨТЕНЛӘНҮ) – 1. Төтен чыгару; пыскып янып, күп төтен чыгару. Төтен белән тутыру 2. Пар, бу чыгару …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • яндыру — 1. Нәрсәгә дә булса ут алдыру, кабызу 2. Ут төртеп нәр. б. юкка чыгару, бетерү 3. Кыздыру, пешерү (кояш нурлары тур.) 4. Нәрсә дә булса әзерләнгәндә, нык булсын өчен, махсус рәвештә ут ярдәмендә эшкәртү кирпеч я. 5. күч. Бозу, ашатып, кистереп… …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • аеру — 1. Бөтенне яки тоташ нәрсәне ике яки берничә кисәккә, өлешкә бүлү, ике яки берничә итү 2. Ике яки берничә нәрсә арасында чик булдыру; әйберләрне бүлеп кую. Төркем булып бергә торган әйберләр яки кешеләр арасыннан юл яру, як якка тайпылдырып, ачык …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • ату — 1. Кулда булган әйберне ыргыту, ташлау. Кем. б. өстенә берәр нәрсә ыргыту. Кемне дә булса көч белән күтәреп алып читкә ташлау яки егып салу 2. Эчке көч белән бәреп чыгу, ургу таулар ут атып тора. Эчке көч белән бәреп чыгару, ыргыту (бөкене,… …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • әйләндерү — 1. Нәр. б. үз күчәре тирәсендә хәрәкәткә китерү. Кемне яки нәрсәне төрле яки бору, боргалау 2. Кемне яки нәрсәне бер яктан икенче якка бору, башка якка каратып кую. Нәр. б. астын өскә каратып кую, астын өскә чыгару, түнтәрү 3. Әйбернең сул ягын… …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • бозу — 1. Яраксыз итү, начарландыру. Вату, җимерү 2. Башкачарак итеп яңадан тегү, кору, ясау өчен сүтү, җимерү 3. Сызып ташлау, бетерү, юкка чыгару (язу сызу тур.) 4. Бөтен, башланмаган әйберне башлау, бүлгәләү каз б. 6. Ялгыш итеп үзгәртү көйне б. 7.… …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • выжылдау — Выжга охшаш тавыш чыгару 1. Зур тизлек белән очканда, хәрәкәт иткәндә һ. б. ш. выж иткән тавыш чыгару 2. ВЫЖЛАП – рәв. Бик зур тизлек белән …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • елау — Яшь агызу, күзләрне яшьләндерү (авыртудан, кайгыдан, көтелмәгән фаҗигадән һ. б.) 2. күч. Сузынкы эчпошыргыч яки моңлы тавышлар чыгару (җансыз әйберләр тур.) өй түрендә җил елый. Кеше кычкырып елаганга охшаш тавышлар чыгару 3. күч. Зарлану …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге